wyposażenie do oczka wodnego rośliny wodne pokarmy dla ryb preparaty i lekarstwa i dla ryb lampy uv, filtry, pompy




Strona Główna Oczko wodne - forum
Forum miłośników oczek wodnych.

FAQFAQ  SzukajSzukaj  UżytkownicyUżytkownicy  GrupyGrupy
RejestracjaRejestracja  ZalogujZaloguj  AlbumAlbum

Poprzedni temat «» Następny temat
Drenaż wokół oczka
Autor Wiadomość
JAREK G 
Administrator
Oczko 10m3



Pomógł: 118 razy
Dołączył: 17 Paź 2006
Posty: 5184
Skąd: CZESTOCHOWA
Wysłany: 2011-08-12, 16:10   

Gosik napisał/a:
żadnej drenażowej rury nie potrzebuję?, wystarczy ten żwir w rowie?,to taka możliwość mam-od str sąsiada jest jeszcze trochę miejsca-co prawda rowek byłby pod samą siatką, ale by był.
Co to jest "sztychów" i co to "tłuczeń"?

Gosia jak dasz rurę drenażowa to szybciej odprowadzi wodę , możesz ją też wyprowadzić poza ogrodzenie , lub puścić do zbiornika zakopanego w ziemi ( na przykład starego szamba ) "Sztych" to jest jedna wysokość szpadla ( części roboczej , bez styla :P ) Czyli kopiesz dołek głęboki na dwa wbicia szpadla w ziemię i jej wybranie, mniej więcej 50-60cm. Tłuczeń to pokruszony kamień podobny do żwiru tylko o nieregularnych kształtach :)

Ps. "Styl"- kij na którym umocowany jest szpadel :hehe:
_________________
Pozdrawiam Jarek
Moderator to też człowiek,więc nie utrudniaj mu życia ;)
OCZKO WODNE JARKA G
OGRÓD JARKA
 
 
 
BiBi 
Hobbysta



Pomogła: 9 razy
Dołączyła: 25 Lip 2010
Posty: 356
Skąd: kalisz
Wysłany: 2011-08-12, 17:57   

Gosiu sztych to nic inego jak głebokość szpadla a tłuczeń to kamien tak mi sie wydaje :) :)
_________________
Kłopot z życiem polega na tym , że nie ma okazji go przećwiczyć i od razu robi się to na poważnie
 
 
 
Gosik 
Przyjaciel forum
Polonistka Forum



Pomogła: 129 razy
Dołączyła: 06 Maj 2010
Posty: 4150
Skąd: Warszawa/Radzymin
Wysłany: 2011-08-12, 17:59   

Bajbas napisał/a:
Kupujesz zwykłą folie budowlankę, wykładasz nią jakiś dół, wlewasz wodę i już.s

Bajbas-dzięki, ale a propos "kupujesz", już wyraźnie to określiłam. Robię z tego co mam.

[ Dodano: 2011-08-12, 19:03 ]
JAREK G napisał/a:

Gosia jak dasz rurę drenażowa to szybciej odprowadzi wodę , możesz ją też wyprowadzić poza ogrodzenie , lub puścić do zbiornika zakopanego w ziemi ( na przykład starego szamba )

Na razie robię murek a w nim co jakiś czas, rurę odprowadzająca nadmiar wody z oczka-reszta w mojej galerii.
Natomiast szambo mam przed domem, a oczko w ogrodzie za domem. W międzyczasie jeszcze jest cały przód domu w kostce-nie widzę tego "przekopania się", ale dziękuję za rady.
_________________
Moje pierwsze oczko 2010r. http://forum.oczkowodne.net/viewtopic.php?t=4290
Płazarium 2013
http://forum.oczkowodne.n...der=asc&start=0
 
 
 
Piotrek.P.
[Usunięty]

Wysłany: 2011-08-12, 20:37   

Pawel Woynowski napisał/a:
Gosiu a nie masz możliwości zrobienia wokół oczka od strony sąsiadów drenażu ze żwiru lub lepiej tłucznia. Kopiesz poza oczkiem rowek głębokości dwóch sztychów, długości takiej aby wyprowadzić wodę poza ten teren, zasypiesz w 3/4 tłuczniem, kładziesz na nim włókninę, i zasypujesz dołek ziemią lub żwirem.


Rowkiem to można sobie wodę z rynny odprowadzać. Tutaj trzeba myśleć przyszłościowo i dostosować prace do rodzaju gleby , opadów, wód gruntowych , itd... ale o tym to w szkole uczą. Rowek z tłuczniem to rozwiązanie na miesiąc lub dwa. Rozumiem jak by to było podłoże całkowicie gliniaste a nie czarnoziem który zatrzymuje wodę (zachowuje się jak gąbka). Już widzę jak wody gruntowe zalewają ten "drenaż". Trzeba się pozbyć wody z całej działki, a nie tam gdzie jest oczko. Roboty trzeba zacząć od załatwiania pozwolenia na wykop rowu melioracyjnego lub podłączenie się do kanału burzowego . Wystarczy jeden mały deszczyk i te "rowki" zostają zalane jak i cała działka przy glebie którą ma Gosia. Jest masa czynników, a nie tylko oczko. Oczko jest teraz najmniejszym problemem. Z tego co mi wiadomo to droga jest wyżej niż działka Gosi więc jak ma ta "woda" uciekać za działkę ? zatrzyma się przed drogą i :dupa: .
 
 
alibaba 
Hobbysta



Pomógł: 13 razy
Dołączył: 06 Sie 2009
Posty: 450
Skąd: Myślenice
Wysłany: 2011-08-12, 21:32   

Tutaj masz całkowitą rację, jeśli woda nie znajdzie miejsca ucieczki to wszelkie prace będą tylko półśrodkami
_________________
moje Akwarium roślinne
Ostatnio zmieniony przez Pawel Woynowski 2011-08-13, 10:26, w całości zmieniany 1 raz  
 
 
 
Pawel Woynowski 
Moderator



Pomógł: 48 razy
Dołączył: 28 Sty 2006
Posty: 1436
Skąd: Warszawa
Wysłany: 2011-08-13, 02:08   

piopil napisał/a:
Rowkiem to można sobie wodę z rynny odprowadzać. Tutaj trzeba myśleć przyszłościowo i dostosować prace do rodzaju gleby , opadów, wód gruntowych , itd... ale o tym to w szkole uczą. Rowek z tłuczniem to rozwiązanie na miesiąc lub dwa. Rozumiem jak by to było podłoże całkowicie gliniaste a nie czarnoziem który zatrzymuje wodę (zachowuje się jak gąbka). Już widzę jak wody gruntowe zalewają ten "drenaż". Trzeba się pozbyć wody z całej działki, a nie tam gdzie jest oczko. Roboty trzeba zacząć od załatwiania pozwolenia na wykop rowu melioracyjnego lub podłączenie się do kanału burzowego . Wystarczy jeden mały deszczyk i te "rowki" zostają zalane jak i cała działka przy glebie którą ma Gosia. Jest masa czynników, a nie tylko oczko. Oczko jest teraz najmniejszym problemem. Z tego co mi wiadomo to droga jest wyżej niż działka Gosi więc jak ma ta "woda" uciekać za działkę ? zatrzyma się przed drogą i :dupa: .

Jak ja lubię takie naukowe i teoretyczne podejście do tematu. Kanał burzowy, melioracja, optymista, obie te rzeczy to mrzonki.
Rów odwadniający z drenażem z tłucznia i zabezpieczony włókniną właśnie przed zamuleniem, świetnie zdaje egzamin na kilkunastu oczkach które wybudowałem. Zabezpieczają oczka przed spływem intensywnych wód opadowych do oczka. To równie dobrze zabezpieczą też wodę wypływającą z oczka, przed rozlaniem się do sąsiadów. Można w takim drenażu założyć rury drenarskie i odprowadzić je do istniejącego drenażu na działce.
Gdybyś przeczytał o czym pisze Gosia to nie wciskał byś Jej na szerokości ok 0,5 m rowu melioracyjnego i kanału burzowego. Bo chodzi o zabezpieczenia tej szerokości między oczkiem a sąsiadami. Ot i wszystko w temacie.
A co do drogi, to tak się składa, że w przypadku ogrodu Gosi nie odgrywa ona żadnej roli. Z prostego powodu, jest po drugiej stronie domu niż ogród z oczkiem. I też tak się składa, że miałem przyjemność być w tym ogrodzie, więc wiem o czym piszę.
_________________
Pozdrawiam, Paweł Woynowski
 
 
Piotrek.P.
[Usunięty]

Wysłany: 2011-08-13, 05:28   

Pawel Woynowski napisał/a:

Jak ja lubię takie naukowe i teoretyczne podejście do tematu. Kanał burzowy, melioracja, optymista, obie te rzeczy to mrzonki.
Rów odwadniający z drenażem z tłucznia i zabezpieczony włókniną właśnie przed zamuleniem, świetnie zdaje egzamin na kilkunastu oczkach które wybudowałem. Zabezpieczają oczka przed spływem intensywnych wód opadowych do oczka. To równie dobrze zabezpieczą też wodę wypływającą z oczka, przed rozlaniem się do sąsiadów. Można w takim drenażu założyć rury drenarskie i odprowadzić je do istniejącego drenażu na działce.
Gdybyś przeczytał o czym pisze Gosia to nie wciskał byś Jej na szerokości ok 0,5 m rowu melioracyjnego i kanału burzowego. Bo chodzi o zabezpieczenia tej szerokości między oczkiem a sąsiadami. Ot i wszystko w temacie.
A co do drogi, to tak się składa, że w przypadku ogrodu Gosi nie odgrywa ona żadnej roli. Z prostego powodu, jest po drugiej stronie domu niż ogród z oczkiem. I też tak się składa, że miałem przyjemność być w tym ogrodzie, więc wiem o czym piszę.


Praca wymaga naukowego podejścia, żeby coś dobrze zrobić trzeba się o tym nauczyć. Twój "rowek" z tego co piszesz zostanie zabezpieczony przed zamuleniem tylko od góry .

Pawel Woynowski napisał/a:


zasypiesz w 3/4 tłuczniem, kładziesz na nim włókninę, i zasypujesz dołek ziemią lub żwirem.



Powiedz mi w takim radzie co z zamulaniem z boku i pod tłuczniem ? daję mu góra tydzień i roboty można zacząć od nowa. Według niektórych podobno prowizorki są najlepsze... Twoim celem jest tylko oczko , zdaje egzamin na kilku oczkach itd. Tylko w tym przypadku woda zalewa nie tylko oczko ale i większość działki , a co za tym idzie rośliny , gleba nawet mała architektura nadaje się tylko do wymiany lub całkowitej renowacji. To ciągnie za sobą bardzo duże koszty. Woda stojąca na działce jest o wiele gorsza niż woda która płynie przez działkę i ma ujście w najniższym miejscu .


Jeżeli chodzi o samo oczko , chociaż nie wydaje mi się żeby to ono było problemem , to z tego co powinieneś wiedzieć ze swojego "doświadczenia" przy każdym zbiorniku wodnym zabezpiecza się go przed "przelaniem" , w "oczkowym" przypadku wystarczy rura kanalizacyjna umieszczona w najniższym miejscu przy poziomie wody. W przypadku stawów jak i rzek stosuje się jazy. Po co robić prowizorki jak można zrobić raz a dobrze i mieć spokój na całe życie?
 
 
Pawel Woynowski 
Moderator



Pomógł: 48 razy
Dołączył: 28 Sty 2006
Posty: 1436
Skąd: Warszawa
Wysłany: 2011-08-13, 13:28   

piopil napisał/a:

Powiedz mi w takim radzie co z zamulaniem z boku i pod tłuczniem ? daję mu góra tydzień i roboty można zacząć od nowa. Według niektórych podobno prowizorki są najlepsze... Twoim celem jest tylko oczko , zdaje egzamin na kilku oczkach itd. Tylko w tym przypadku woda zalewa nie tylko oczko ale i większość działki , a co za tym idzie rośliny , gleba nawet mała architektura nadaje się tylko do wymiany lub całkowitej renowacji. To ciągnie za sobą bardzo duże koszty. Woda stojąca na działce jest o wiele gorsza niż woda która płynie przez działkę i ma ujście w najniższym miejscu .

Pytanie dotyczyło oczka, a nie całej działki i na tak postawione pytanie odpowiadam, a Ty zaczynasz naukowae podejście do tematu odwodnienie działki, cytuję:
Gosik napisał/a:
Mam pytanie dotyczące folii i cementu. Czy mając oczko z folii, mogę jego obramowanie zrobić z kamieni zacementowanych ?, w ten sposób, aby robiąc jednocześnie obrzeże oczka, podnieść murek od str sąsiadów tak, aby ich woda nie zalewała oczka?Czy folia, a na niej murek z zacementowanych kamieni utrzyma się?

W/g Twojej teorii nie powinno istnieć zjawisko przesiąkania wody przez poszczególne warstwy podłoża, zamuliły bu się po tygodniu, nie działały by żadne kopane studnie bo by się zamulały, a jakoś tego nie robią.

A teraz zadam jedno pytanie, czy słyszałeś o czymś takim jak drenaż opaskowy, jeśli nie to sobie wygooglaj, a potem wypowiadaj swoje naukowe opinie. Stosuje się go w zasadzie przy każdym budynku mieszkalnym i jakoś się nie zamulają jak są zrobione poprawnie. I właśnie o takim drenażu piszę. Jednocześnie nie piszę dokładnie jak to zrobić od strony technicznej bo nie było takiego pytania. Gdyby padło, to wstawiał bym tutaj rysunki i wyjaśnił budowę takiego drenażu.
Cytat:
Jeżeli chodzi o samo oczko , chociaż nie wydaje mi się żeby to ono było problemem , to z tego co powinieneś wiedzieć ze swojego "doświadczenia" przy każdym zbiorniku wodnym zabezpiecza się go przed "przelaniem", w "oczkowym" przypadku wystarczy rura kanalizacyjna umieszczona w najniższym miejscu przy poziomie wody. W przypadku stawów jak i rzek stosuje się jazy. Po co robić prowizorki jak można zrobić raz a dobrze i mieć spokój na całe życie?

Ale w pytaniu Gosi nie chodziło o zabezpieczenie przed przelaniem, a przed zalaniem ze strony sąsiadów. Czytaj proszę ze zrozumieniem.
A jeśli nawet, to ktoś kto nie chce demolować sobie oczka aby założyć taki przelew, a gwarantuję Ci że 95% procent z użytkowników forum nie ma takiego przelewu, bo się o tym nie uczyli, to najprościej jest zrobić taki właśnie drenaż. Ponieważ łatwiej jest wykopać jedną czy nawet kilka roślin rosnących lub nie, poza oczkiem, aby wykonać drenaż niż demolować oczko żeby zmontować w nim przelew. Który, również tak jak drenaż opaskowy wokół oczka, musi mieć gdzieś swoje ujście i też trzeba go zakopać aby nie szpecił oczka i aby mógł spełniać swoje zadanie. Czy woda do tego drenażu będzie się przelewać przez brzeg oczka, czy przez zrobiony przelew to moim zdaniem nie problem, bo 99% oczek nie ma idealnie co do milimetra, wypoziomowanego brzegu.
Drenaż opaskowy w prawidłowo wybudowanych oczkach tzn. mających krawędź brzegu na wysokości powierzchni ogrodu, a nie z wywiniętą folią na wale ziemnym wokół oczka i całość obłożona tonami kamieni, zabezpiecza przed spływem zanieczyszczonej wody z intensywnych opadów, oraz zapobiega zalaniu ogrodu w przypadku nadmiaru wody w oczku. A co najważniejsze jest nie widoczny, może być np. pod trawą, lub żwirową opaską wokół oczka. A sam przelew zabezpiecza jedynie oczko przed przelaniem się wody, a cały syf z ogrodu może wpływać do niego bez problemu. Oczywiście wszystko zależy od rodzaju podłoża mniej lub bardziej przepuszczalnego.
_________________
Pozdrawiam, Paweł Woynowski
 
 
piotr5875 
Bywalec


Pomógł: 9 razy
Dołączył: 06 Mar 2009
Posty: 289
Skąd: Wielkopolska
Wysłany: 2011-08-13, 22:15   

Piopil napisał
"Powiedz mi w takim radzie co z zamulaniem z boku i pod tłuczniem ? daję mu góra tydzień i roboty można zacząć od nowa. "
A może by tak wrócić do podstawówki i podstaw fizyki .
Panie Pawle wystarczyło tylko o tym wspomnieć
pozdrawiam
_________________
piotr
 
 
Piotrek.P.
[Usunięty]

Wysłany: 2011-08-13, 22:18   

piotr5875 napisał/a:


A może by tak wrócić do podstawówki i podstaw fizyki .


A od kiedy fizyka jest w podstawówce? jeżeli pamiętasz tyle z tej podstawówki to proszę o wytłumaczenie mi tego ponieważ nie rozumiem :oops: nie miałem owej fizyki w podstawówce więc mi coś umknęło... każdy ma swoje racje i sposoby . Nie wszystkie są "idealne" tylko że jak się robi coś dobrze to trzeba to zrobić na lata a nie na kilka miesięcy bądź tygodni. Rozwiązując problem trzeba brać resztę problemów pod uwagę ponieważ przy kolejnej ulewie będą problemy ale z inną częścią ogrodu i praca daje sobie w :bum: . Roboty można zaczynać od nowa. Chyba że ktoś się lubi męczyć i poprawiać bądź dorabiać do obecnego stanu to podziwiam ;) cóż , Gosia zrobi to co będzie chciała. "Drenaże" się robi teraz zupełnie inaczej ale trzeba sobie wygooglować jak radzi Paweł ;)
Gosi tylko mogę życzyć powodzenia :piwko:

Pozdrawiam
 
 
Pawel Woynowski 
Moderator



Pomógł: 48 razy
Dołączył: 28 Sty 2006
Posty: 1436
Skąd: Warszawa
Wysłany: 2011-08-14, 19:13   

piopil napisał/a:

A od kiedy fizyka jest w podstawówce? jeżeli pamiętasz tyle z tej podstawówki to proszę o wytłumaczenie mi tego ponieważ nie rozumiem :oops: nie miałem owej fizyki w podstawówce więc mi coś umknęło... każdy ma swoje racje i sposoby .



Cytat:
Nie wszystkie są "idealne" tylko że jak się robi coś dobrze to trzeba to zrobić na lata a nie na kilka miesięcy bądź tygodni.

Dokładnie, zapytaj się w takim razie znajomych jak często rozkopują drenaż wokół domu, według Ciebie to co "kilka miesięcy bądź tygodni".
Cytat:
Rozwiązując problem trzeba brać resztę problemów pod uwagę ponieważ przy kolejnej ulewie będą problemy ale z inną częścią ogrodu i praca daje sobie w :bum: . Roboty można zaczynać od nowa. Chyba że ktoś się lubi męczyć i poprawiać bądź dorabiać do obecnego stanu to podziwiam ;) cóż , Gosia zrobi to co będzie chciała.
Czy nie zauważyłeś że problemem Gosi jest zalewanie wodą od sąsiadów, bo ma oczko tuż przy granicy posesji i jest ciut niżej niż ich ogród. I to jest ten problem, ta woda nie spływa z Gosi ogrodu. Jeszcze raz proszę czytaj ze zrozumieniem, bo uparłeś się na odwodnienie ogrodu u Gosi, a przecież Gosia napisała że ma u siebie drenaż.
Cytat:
"Drenaże" się robi teraz zupełnie inaczej ale trzeba sobie wygooglować jak radzi Paweł ;)

Skoro tak twierdzisz, to czy możesz przybliżyć mi ten temat bardziej, bo jak na razie to piszesz ogólniki, słowa "zupełnie inaczej" nic mi nie mówią, to znaczy jak inaczej. Wiem natomiast że drenaże kiedyś i obecnie robi się tak samo z tym tylko że teraz stosuje się trochę inne materiały, lecz zasada funkcjonowania takiego drenażu jest taka sama, no chyba że ja o czymś nie wiem.
Poniżej masz przykład takiego drenażu:

_________________
Pozdrawiam, Paweł Woynowski
 
 
Piotrek.P.
[Usunięty]

Wysłany: 2011-08-14, 20:16   

Pawel Woynowski napisał/a:
Kopiesz poza oczkiem rowek głębokości dwóch sztychów, długości takiej aby wyprowadzić wodę poza ten teren, zasypiesz w 3/4 tłuczniem, kładziesz na nim włókninę, i zasypujesz dołek ziemią lub żwirem.


Jakoś to co napisałeś nie zgadza się z twoim rysunkiem. Jeżeli całość wykopu zabezpieczasz włókniną to drenaż spełnia swoje zadanie ale nie zabezpiecza się tylko wierzchniej warstwy. Piszesz o czym innym a na rysunku przedstawiasz co innego.
Cały czas odnosiłem się do twojej wiadomości więc odpowiedz sobie sam . Zasypujesz dół gruzem i kładziesz na nim włókninę , zapcha się po jednym deszczu? co innego jak całość wykopu obkładasz włókniną (jak na rysunku) . Jeżeli mnie odsyłasz do googli to ja odsyłam ciebie. Proste i logiczne. Prościej jest połączyć oczko w najniższym poziomie lustra wody (tak wiem poziom jest idealny) rurą kanalizacyjną niż wkopywać rurę , zasypywać gruzem i żeby woda uciekała głównie do gleby która i tam ma nadmiar wody . Po co niszczyć glebę jeżeli są prostsze i lepsze sposoby . Jak to mówią "ze starszymi się nie dyskutuje ponieważ wiedzą podobno lepiej" . Cóż więc nie mam nic do dodania ponieważ jesteś tutaj "mądrą głową" forum ;) . Gosia zrobi jak będzie chciała więc nie ma tutaj już co dodawać. Pozdrawiam
Ostatnio zmieniony przez Piotrek.P. 2011-08-14, 20:21, w całości zmieniany 2 razy  
 
 
Pawel Woynowski 
Moderator



Pomógł: 48 razy
Dołączył: 28 Sty 2006
Posty: 1436
Skąd: Warszawa
Wysłany: 2011-08-14, 20:35   

Vaneczko, ja już skończyłem, nie będę na siłę przekonywał, kogoś kto się uparł do swoich racji i nie mając argumentów ironizuje. Masz rację Piotrze, ze straszymi się nie dyskutuje, bo oni poza znajomością teorii są też i pratykami, a młodzi chcą imponować jedynie teorią i naukowymi wywodami i w przypadku braku argumentów ironią.
_________________
Pozdrawiam, Paweł Woynowski
 
 
Gosik 
Przyjaciel forum
Polonistka Forum



Pomogła: 129 razy
Dołączyła: 06 Maj 2010
Posty: 4150
Skąd: Warszawa/Radzymin
Wysłany: 2011-08-14, 21:33   

Niewiele rozumiem z Waszej naukowej rozmowy, ale rysunek wykonawczy drenażu, bardzo mi się przyda.Nie będę opisywała prac na dwóch postach, przechodzę do swojej galerii.
_________________
Moje pierwsze oczko 2010r. http://forum.oczkowodne.net/viewtopic.php?t=4290
Płazarium 2013
http://forum.oczkowodne.n...der=asc&start=0
 
 
 
Sadownik 
Bywalec


Pomógł: 1 raz
Dołączył: 19 Sie 2010
Posty: 185
Skąd: nowy sacz
Wysłany: 2011-08-16, 06:51   

Sam w swoim oczku mam zastosowane rury melioracyjne do odprowadzania nadmiaru wody opadowej mogacej wplynac do oczka, rury mam z 2 stron ktore sa pochylone w kierunku oczka, pomimo tego ze rura jest cienka bo tylko 50 przysypana gryzem I wkopana przy budowie oczko niecale 2 lata temu nie zabezpieczone wloknina to widze ze nadal spelnia to swoje zadanie. Odplywu wody z oczka nie mam bo po co?? Ile tej wody fo tego oczka napada?? Nie wiecej niz w inna czesc cialki, tak jak pisze pan Pawel wazniejsze jest odprowadzanie wody dookola oczka, nadmiar I tak wplynie fo tych rur...
Kolo domu mam melioracje robiona jakies 15 lat temu- rura przysypana ziemia woda caly czas plynie...
Teoria teoria... Praktyka wazniejsza
 
 
Advertisement
..:: Sponsor ::..




Pomógł: 8 razy
Dołączył: 25.01.2007
Posty: 4134
Skąd: USA





Wyświetl posty z ostatnich:   
Odpowiedz do tematu
Nie możesz pisać nowych tematów
Nie możesz odpowiadać w tematach
Nie możesz zmieniać swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz głosować w ankietach
Nie możesz załączać plików na tym forum
Możesz ściągać załączniki na tym forum
Dodaj temat do Ulubionych
Wersja do druku

Skocz do:  

Powered by phpBB modified by Przemo © 2003 phpBB Group

oczko wodne - poradnik praktyczny